Toezicht op gemeentefinanciën

Het toezicht op de financiële positie van gemeenten is een provinciale taak gebaseerd op de Gemeentewet. Hiermee wordt beoogd een gezonde financiële situatie bij gemeenten te bevorderen. Een gemeente is in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor een goed financieel beleid en beheer. Wij laten de verantwoordelijkheid aan de gemeenten, maar reageren alert op risico’s. Zo dragen wij eraan bij dat gemeenten hun taken goed blijven uitvoeren.

Toezichtvormen

De gemeente moet de begroting en de jaarrekening ter beoordeling opsturen naar Gedeputeerde Staten. De (meerjaren)begroting moet uiterlijk 15 november van het jaar, voorafgaand aan het begrotingsjaar, worden ingezonden en de jaarrekening voor 15 juli van het jaar volgend op het jaar van verslaglegging.

Wanneer de begroting en jaarrekening op tijd zijn ingezonden en de financiële positie wordt door ons als voldoende beoordeeld dan valt de gemeente onder repressief toezicht (achteraf). De meeste gemeenten vallen onder deze vorm van toezicht. Het toezicht vindt dan “op afstand” plaats. Preventief toezicht wordt ingesteld indien de termijn van inzending wordt overschreden en/of de begroting materieel niet in evenwicht is. Dit is een strenge vorm van toezicht, waarbij niet alleen de begroting door de provincie moet worden goedgekeurd, maar de gemeente ook wijzigingen van de begroting ter goedkeuring moet inzenden. Voordat preventief toezicht wordt ingesteld vindt eerst altijd bestuurlijk overleg met een gemeente plaats.

Financieel toezicht bij herindeling

Wanneer een besluit tot herindeling (fusie) van twee of meer gemeenten is genomen, vallen de betreffende gemeenten onder preventief toezicht. In dat geval moeten naast de begroting en de begrotingswijzigingen ook nog andere besluiten met financiële gevolgen door Gedeputeerde Staten worden goedgekeurd. Deze besluiten worden afzonderlijk door Gedeputeerde Staten aangewezen. Dit toezicht vloeit voort uit de Wet algemene regels herindeling (Wet arhi). De provincie heeft een handreiking gemeentelijke herindeling opgesteld. Dit document kunt u downloaden.

Artikel 12

Een gemeente met financiële problemen komt onder preventief toezicht. Wanneer een gemeente er uiteindelijk niet in slaagt “de financiële eindjes aan elkaar te knopen” dan kan ze een beroep doen op een uitkering uit het gemeentefonds via artikel 12 van de Financiële-verhoudingswet. De gemeente krijgt dan een zogenaamde artikel 12 status. De provincie en het Rijk gaan zich dan intensief bemoeien met het financieel beleid van de gemeente.

Begrotingscirculaire en informatieformulier

Jaarlijks sturen wij in maart de Friese gemeenten een begrotingscirculaire met aandachtspunten voor de komende begroting. Daarnaast wordt in september een informatieformulier toegezonden. Dit formulier is voor de provincie een belangrijk hulpmiddel voor het uitvoeren van het begrotingsonderzoek. Beide documenten kunt u downloaden.

Gemeenschappelijk Financieel toezichtkader 'Kwestie van evenwicht'

Tussen de toezichthouders (het ministerie van BZK en de provincies) zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop het toezicht wordt uitgeoefend. Deze afspraken zijn vastgelegd in het gemeenschappelijk financieel toezichtkader 'Kwestie van evenwicht' dat met ingang van 1 januari 2015 in werking is getreden. U kunt dit document downloaden.

Relevante links

Commissie voor het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten

Pagina opties